Systematická mineralogie » Mineralogický systém

Přehled mineralogického systému

1. třída: prvky, slitiny apod.  
2. třída: sulfidy apod.  
3. třída: halogenity apod.  
4. třída: oxidy apod.  
5. třída: karbonáty apod.  
6. třída: boráty  
7. třída: sulfáty apod.  
8. třída: fosfáty apod.  
9. třída: silikáty nesosilikáty
  sorosilikáty
  cyklosilikáty
  inosilikáty
  fylosilikáty
  tektosilikáty
10. organické minerály  

1. třída: prvky, slitiny apod.

kovy   měď Cu kub.
    stříbro Ag kub.
    zlato Au kub.
    rtuť Hg kapalná
    železo Fe kub.
    platina Pt kub.
polokovy   bismut Bi trig.
    arsen As trig.
    antimon Sb trig.
nekovy   grafit C hex., trig.
    diamant C kub.
    síra S ort.

2. třída: sulfidy (sirníky) apod.

M:S        
modifikace Ag2S
  akantit Ag2S mon.
– " –
  argentit Ag2S kub.
    bornit Cu5FeS4 ort., kub.
    chalkozín Cu2S ort., mon.
    pentlandit (Fe,Ni)9S8 kub.
M:S = 1:1        
modifikace ZnS
  sfalerit ZnS kub.
– " –
  wurtzit ZnS hex.
    chalkopyrit CuFeS2 tetr.
  tetraedrit Cu12Sb4S13 kub.
– " –
  tennantit Cu12As4S13 kub.
– " –
  freibergit Ag12Sb4S13 kub.
    enargit Cu3AsS4 ort.
    cubanit CuFe2S3 ort.
řada pyrhotinu
  pyrhotin Fe1-xS hex., mon.
– " –
  troilit FeS hex.
– " –
  nikelín NiAs hex.
    millerit NiS trig.
řada galenitu
  galenit PbS kub.
– " –
  alabandin MnS kub.
    cinabarit HgS trig.
    covellin CuS hex.
M:S        
    siegenit (Ni,Co)3S4 kub.
řada antimonitu
  antimonit Sb2S3 ort.
– " –
  bismutin Bi2S3 ort.
skupina pyritu
  pyrit FeS2 kub.
– " –
  markazit FeS2 ort.
– " –
  bravoit (Ni,Fe,Co)S2 kub.
    molybdenit MoS2 hex., trig.
    arsenopyrit FeAsS ort.
    kobaltin CoAsS ort.
řada löllingitu
  löllingit FeAs2 ort.
– " –
  rammelsbergit NiAs2 ort.
– " –
  safflorit (Co,Fe)As2 ort.
řada skutteruditu
  skutterudit CoAs3 kub.
– " –
  niklskutterudit NiAs3 kub.
sulfosole        
skup. proustitu
  proustit Ag3AsS3 trig.
– " –
  pyrargyrit Ag3SbS3 trig.
    bournonit PbCuSbS3 ort.
sk. boulangeritu
  boulangerit Pb5Sb4S11 ort.
– " –
  jamesonit Pb4FeSb6S14 mon.
skup. realgaru
  realgar AsS mon.
– " –
  auripigment As2S3 mon.
telluridy        
    hessit Ag2Te kub.
    sylvanit AuAgTe4 mon.
    tetradymit Bi2Te2S trig.
    tellurobismutit Bi2Te3 trig.

3. třída: halogenidy (halovce)

jednoduché        
    halit NaCl kub.
    sylvín KCl kub.
    fluorit CaF2 kub.
podvojné        
    kryolit Na3AlF6 mon.
    carnallit KMgCl3 · 6H2O ort.

4. třída: oxidy (kysličníky) apod.

typ M2O a MO        
    led H2O hex.
    kuprit Cu2O kub
    periklas MgO kub.
typ M3O4        
  spinel MgAl2O4 kub.
– " –
  chromit FeCr2O4 kub.
– " –
  magnetit FeFe2O4 kub.
– " –
  hercynit FeAl2O4 kub.
– " –
  gahnit ZnAl2O4 kub.
– " –
  franklinit ZnFe2O4 kub.
typ M2O3        
skup. korundu
  korund Al2O3 trig.
– " –
  hematit Fe2O3 trig.
– " –
  ilmenit FeTiO3 trig.
  perovskit CaTiO3 ort.
skup. pyrochloru
  pyrochlor (Na,Ca)2Nb2O6(OH,F) kub.
– " –
  mikrolit (Na,Ca)2Ta2O6(O,OH,F) kub.
– " –
  betafit (Ca,Na,U)2(Ti,Nb,Ta)2O6(OH) kub.
typ MO2        
  křemen SiO2 trig.
– " –
  tridymit SiO2 ort.
– " –
  cristobalit SiO2 tetr.
– " –
  melanoflogit SiO2 tetr.
– " –
  stišovit SiO2 tetr.
– " –
  coesit SiO2 mon.
– " –
  opál SiO2 · nH2O amorf.
– " –
  lechaterierit SiO2 amorf.
modifikace TiO2
  rutil TiO2 tetr.
– " –
  anatas TiO2 tetr.
– " –
  brookit TiO2 ort.
  kasiterit SnO2 tetr.
  pyroluzit MnO2 tetr.
  wolframit (Fe,Mn)WO4 mon.
– " –
  ferberit FeWO4 mon.
– " –
  hübnerit MnWO4 mon.
  columbit (Fe,Mn)(Nb,Ta)2O4 ort.
– " –
  niobit (Fe,Mn)Nb2O4 ort.
– " –
  tantalit (Fe,Mn)Ta2O4 ort.
  samarskit (Y,REE,Fe,U)(Nb,Ta)2O6 mon.
  uraninit UO2 kub.
  baddeleyit ZrO2 mon.
hydroxidy        
    gibbsit Al(OH)3 trig.
    brucit Mg(OH)2 mon.
    goethit FeO(OH) ort.
    lepidokrokit FeO(OH) ort.
    böhmit AlO(OH) ort.
    diaspor AlO(OH) ort.
    manganit MnO(OH) mon.
    heterogenit CoO(OH) trig. a hex.
směsi        
    limonit směs vodnatých oxidů Fe  
    bauxit směs vodnatých oxidů Al  
    psilomelan směs vodnatých oxidů Mn  

5. třída: karbonáty (uhličitany) apod.

  siderit FeCO3 trig.
– " –
  rodochrozit MnCO3 trig.
– " –
  magnezit MgCO3 trig.
– " –
  smithsonit ZnCO3 trig.
– " –
  kalcit CaCO3 trig.
  aragonit CaCO3 ort.
– " –
  stroncianit SrCO3 ort.
– " –
  cerusit PbCO3 ort.
– " –
  witherit BaCO3 ort.
  dolomit CaMg(CO3)2 trig.
– " –
  ankerit CaFe(CO3)2 trig.
– " –
  kutnohorit CaMn(CO3)2 trig.
skup. azuritu
  malachit Cu2(CO3)(OH)2 mon.
– " –
  azurit Cu3(CO3)2(OH)2 mon.
– " –
  hydrozinkit Zn5(CO3)2(OH)6 mon.
skup. bastnäsitu
  bastnäsit (Ce,La)(CO3)F hex.
– " –
  parisit CaCe2(CO3)3F2 trig.
    soda Na2CO3 · 10H2O mon.
    trona Na3H(CO3)2 · 2H2O mon.
nitráty
  nitronatrit NaNO3 trig.

6. třída: boráty (boritany)

bezvodé        
    kotoit Mg3B2O6 ort.
    ludwigit Mg2FeBO5 ort.
vodnaté        
    hydroboracit CaMgB6O8(OH)6 · 3H2O mon.
    borax Na2B4O5(OH)4 · 8H2O mon.
    colemanit Ca2B6O11 · 5H2O mon.
    kernit Na2B4O6(OH)2 · 3H2O mon.
    kaliborit KHMg2B12O16(OH)10 · 4H2O mon.

7. třída: sulfáty (sírany) apod.

    thenardit Na2SO4 ort.
    anhydrit CaSO4 ort.
řada barytu
  baryt BaSO4 ort.
– " –
  celestin SrSO4 ort.
– " –
  anglesit PbSO4 ort.
  alunit K2Al6(SO4)4(OH)12 ort.
  jarosit K2Fe6(SO4)4(OH)12 trig.
  kieserit MgSO4 · H2O mon.
skup. skalic
  chalkantit CuSO4 · 5H2O mon.
– " –
  melanterit FeSO4 · 7H2O trikl.
– " –
  epsomit MgSO4 · 7H2O ort.
– " –
  goslarit ZnSO4 · 7H2O ort.
    coquimbit Fe2(SO4)3 · 9H2O trig.
    halotrichit FeAl2(SO4)4 · 22H2O mon.
    polyhalit K2Ca2Mg(SO4)4 · 2H2O mon.
    mirabilit Na2SO4 · 10H2O mon.
    sádrovec CaSO4 · 2H2O mon.
    slavíkit NaMg2Fe5(SO4)7(OH)6 · 33H2O trig.
    copiapit (Fe,Mg)Fe4(SO4)6(OH)2 · 20H2O trikl.
    kainit MgSO4 · KCl · 3H2O mon.
wolframáty a molybdáty        
    scheelit CaWO4 tetr.
    wulfenit PbMoO4 tetr.
    powellit CaMoO4 tetr.

8. třída: fosfáty (fosforečnany) apod.

    heterosit FePO4 ort.
    trifylín LiFePO4 ort.
    xenotim YPO4 tetr.
    monazit (Ce,La,Nd,Th)PO4 mon.
  apatit Ca5(PO4)3(F,Cl,OH) hex.
– " –
  pyromorfit Pb5(PO4)3Cl hex.
– " –
  mimetezit Pb5(AsO4)3Cl hex.
– " –
  vanadinit Pb5(VO4)3Cl hex.
  triplit (Mn,Fe)2(PO4)(F,OH) trikl.
  amblygonit (Li,Na)Al(PO4)(F,OH) ort.
skup. adaminu
  adamin Zn2(PO4)(OH) ort.
– " –
  libethenit Cu2(PO4)(OH) ort.
– " –
  olivenit Cu2(AsO4)(OH) ort.
  pseudomalachit Cu5(PO4)2(OH)4 mon.
řada variscitu
  variscit AlPO4 · 2H2O ort.
– " –
  strengit FePO4 · 2H2O ort.
– " –
  skorodit FeAsO4 · 2H2O ort.
řada vivianitu
  vivianit Fe2(PO4)2 · 8H2O mon.
– " –
  erytrin Co3(AsO4)2 · 8H2O mon.
– " –
  annabergit Ni3(AsO4)2 · 8H2O mon.
  wavellit Al3(PO4)2(OH,F)3 · 5H2O mon.
  kakoxen (Fe,Al)25(PO4)17O6(OH)12 · 75H2O hex.
  tyrkys CuAl6(PO4)4(OH)8 · 4H2O trikl.
  destinezit Fe2(PO4)(SO4)(OH) · 6H2O trikl.
  carnotit K2(UO2)2V2O8 · 3H2O mon.
skup. U-slíd
  torbernit Cu(UO2)2(PO4)2 · 8-12H2O tetr.
– " –
  autunit Ca(UO2)2(PO4)2 · 10-12H2O tetr.

9. třída: silikáty (křemičitany)

nesosilikáty

skup. fenakitu

 

fenakit

Be2SiO4

trig.

– " –

 

willemit

Zn2SiO4

trig.

řada olivínu

 

olivín

(Mg,Fe)2SiO4

ort.

– " –

 

tefroit

Mn2SiO4

ort.

řada granátů

 

pyrop

Mg3Al2(SiO4)3

kub.

– " –

 

almandin

Fe3Al2(SiO4)3

kub.

– " –

 

spessartin

Mn3Al2(SiO4)3

kub.

– " –

 

uvarovit

Ca3Cr2(SiO4)3

kub.

– " –

 

andradit

Ca3Fe2(SiO4)3

kub.

– " –

 

grosulár

Ca3Al2(SiO4)3

kub.

řada zirkonu

 

zirkon

ZrSiO4

tetr.

– " –

 

thorit

ThSiO4

tetr.

– " –

 

coffinit

USiO4

tetr.

skup. Al2SiO5

 

andalusit

Al2SiO4O

ort.

– " –

 

sillimanit

Al2SiO4O

ort.

– " –

 

kyanit

Al2SiO4O

trikl.

skupina topazu

 

topaz

Al2SiO4(F,OH)2

ort.

– " –

 

staurolit

(Fe,Mg)2Al9(Si,Al)4O22(OH)2

mon.

skup. chondroditu

 

chondrodit

Mg5(SiO4)2(F,OH)2

mon.

– " –

 

klinohumit

Mg9(SiO4)4(OH,F)2

mon.

– " –

 

humit

(Mg,Fe)7(SiO4)3(F,OH)2

ort.

   

titanit

CaTiSiO5

trikl.

   

chloritoid

(Fe,Mg,Mn)2Al4Si2O10(OH)4

trikl.

   

dumortierit

Al7(BO3)(SiO4)3O3

ort.

   

uranofán

Ca(H3O)2(UO2)2(SiO4)2 · 5H2O

mon.


sorosilikáty

   

melilit

(Ca,Na)2(Al,Mg,Fe)(Si,Al)2O7

tetr.

řada lawsonitu

 

lawsonit

CaAl2(Si2O7)(OH)2 · H2O

ort.

– " –

 

ilvait

CaFe3(Si2O7)(O,OH)

ort.

skup. hemimorfitu

 

hemimorfit

Zn4(Si2O7)(OH)2 · H2O

ort.

– " –

 

bertrandit

Be4(Si2O7)(OH)2

ort.

řada epidotu

 

epidot

Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH)

mon.

– " –

 

klinozoisit

Ca2Al3(SiO4)(Si2O7)O(OH)

mon.

– " –

 

zoisit

Ca2Al3(SiO4)(Si2O7)O(OH)

ort.

– " –

 

allanit

Ca(Ce,Y,Th)(Fe,Mg)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH)

mon.

   

pumpellyit

Ca2MgAl2(SiO4)(Si2O7)(OH)2 · H2O

mon.

   

vesuvian

Ca10Mg2Al4(SiO4)5(Si2O7)2(OH)4

tetr.


cyklosilikáty

skupina berylu

 

cordierit

Mg2Al4Si5O18

ort.

– " –

 

beryl

Be3Al2Si6O18

hex.

řada turmalínu

 

skoryl

NaFe3Al6(BO3)3Si6O18(OH)4

trig.

– " –

 

dravit

NaMg3Al6(BO3)3Si6O18(OH)4

trig.

– " –

 

elbait

Na(Li,Al)3Al6(BO3)3Si6O18(OH)4

trig.

   

axinit

Ca2(Fe,Mg,Mn)Al2B(Si2O7)2O(OH)

trikl.

   

dioptas

CuSiO2(OH)2

trig.


inosilikáty

skup. pyroxenů

Mg-Fe px.

 

enstatit

Mg2Si2O6

ort.

– " –

Ca-px.

 

diopsid

CaMgSi2O6

mon.

– " –

– " –

 

hedenbergit

CaFeSi2O6

mon.

– " –

– " –

 

augit

(Ca,Mg,Fe)(Mg,Fe,Al)(Si,Al)2O6

mon.

– " –

alkalické px.

 

omfacit

(Ca,Na)(Mg,Fe,Al)Si2O6

mon.

– " –

– " –

 

jadeit

(Na,Ca)(Al,Mg,Fe)Si2O6

mon.

– " –

– " –

 

egirin

(Na,Ca)(Fe,Mg,)Si2O6

mon.

– " –

– " –

 

spodumen

LiAlSi2O6

mon.

skup. amfibolů

Fe-Mg-amf.

 

antofylit

(Mg,Fe)7Si8O22(OH)2

ort.

– " –

Ca-amf.

 

tremolit

Ca2(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2

mon.

– " –

– " –

 

aktinolit

Ca2(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2

mon.

– " –

– " –

 

hornblend

Ca2(Mg,Fe)4Al(Si7Al)O22(OH)2

 

– " –

– " –

 

kaersutit

NaCa2(Mg,Fe)4Ti(Si6Al2)O22(OH)2

mon.

– " –

Na-Ca-amf.

 

richterit

Na2Ca(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2

mon.

– " –

alkalické amf.

 

arfvedsonit

Na3(Fe,Mg)4FeSi8O22(OH)2

mon.

– " –

– " –

 

glaukofán

Na2Mg3Al2Si8O22(OH)2

mon.

– " –

– " –

 

riebeckit

Na2(Fe,Mg)3Fe2Si8O22(OH)2

mon.

pyroxenoidy

   

wollastonit

CaSiO3

trikl.

– " –

   

rodonit

(Mn,Fe,Mg,Ca)SiO3

trikl.

– " –

   

pektolit

NaCa2H(Si3O9)

trikl.


fylosilikáty

   

prehnit

Ca2Al(AlSi3O10)(OH)2

ort.

   

apofylit

KCa4Si8O20(OH,F) · 8H2O

tetr.

kaolinit

Al2Si2O5(OH)4

trikl.

– " –

dickit

Al2Si2O5(OH)4

mon.

– " –

nakrit

Al2Si2O5(OH)4

mon.

– " –

serpentin

Mg3Si2O5(OH)4

mon.

halloysit

Al2Si2O5(OH)4 · 2H2O

mon.

– " –

alofán

mAl2O3 · n2SiO2 · pH2O

amorf.

– " –

chryzokol

(Cu,Al)2H2Si2O5(OH)4 · nH2O

ort.

 

mastek

Mg3Si4O10(OH)2

trikl.

– " –
 

pyrofylit

Al2Si4O10(OH)2

mon.

 

muskovit

KAl2(Si3Al)O10(OH,F)2

mon.

– " –
 

illit

K(H3O)Al2(Si,Al)4O10(OH)2

mon.

– " –
 

glaukonit

(K,Na)< 1(Fe,Al,Mg)2(Si,Al)4O10(OH)2

mon.

– " –
 

flogopit

KMg3(Si3Al)O10(OH,F)2

mon.

– " –
 

biotit

K(Mg,Fe)3(Si3Al)O10(OH,F)2

mon.

– " –
 

lepidolit

K(Li,Al)3(Si,Al)4O10(F,OH)2

mon.

– " –
 

cinvaldit

K(Li,FeAl)3(Si3Al)O10(F,OH)2

mon.

 

motmorillonit

(1/2Ca,Na) 0.25-0,6 (Al,Mg)2Si4O10(OH)2 · nH2O

mon.

– " –
 

nontronit

Na0.25-0,6Fe3+2(Si,Al)4O10(OH)2 · nH2O

mon.

– " –
 

saponit

(1/2Ca,Na)0.25-0,6(Mg,Fe)3(Si,Al)4O10(OH)2 · 4H2O

mon.

 

vermikulit

(Mg,Fe3+,Al)3(Al,Si)4O10(OH)2 · 4H2O

mon.

 

klinochlor

(Mg,Fe)5Al(Si,Al)4O10(OH)8

mon.

– " –
  thuringit (Fe2+,Mg, Fe3+)5Al(Si,Al)4O10(OH,O)8 mon.
  palygorskit Mg5Si8O20(OH)2 · (OH2)2 · 4H2O ort., mon.
– " –
 

sepiolit

Mg4Si6O15(OH)2 · (OH2)2 · 4H2O

ort.


tektosilikáty

"foidy"

   

nefelín

(Na,K)AlSiO4

hex.

– " –

   

leucit

KAlSi2O6

tetr.

– " –

   

sodalit

Na8(AlSiO4)6Cl2

kub.

– " –

   

nosean

Na8Al6Si6O24(SO4)

kub.

– " –

   

hauyn

(Na,Ca)8(Si,Al)12O24(SO4)2

kub.

skup. živců

draselné ž.

 

ortoklas

KAlSi3O8

mon.

– " –

 

 

sanidin

(K,Na)(Si,Al)4O8

mon.

– " –

– " –

 

mikroklin

KAlSi3O8

trikl.

– " –

plagioklasy

 

albit

NaAlSi3O8 (Ab100An0 - Ab90An10)

trikl.

– " –

– " –

 

oligoklas

Ab10An90 - Ab30An70

trikl.

– " –

– " –

 

andezin

Ab30An70 - Ab50An50

trikl

– " –

– " –

 

labradorit

Ab50An50 - Ab70An30

trikl

– " –

– " –

 

bytownit

Ab70An30 - Ab90An10

trikl

– " –

– " –

 

anortit

CaAl2Si2O8 (Ab10An90 - Ab0An100)

trikl.

– " –

barnaté ž.

 

celsian

BaAl2Si2O8

mon.

– " –

– " –

 

hyalofán

(K,Ba)Al(Si,Al)3O8

mon.

skup. zeolitů

   

analcim

NaSi2O6 · 6 H2O

ort.

      natrolit Na2Al2Si3O10 · 2H2O ort.

– " –

   

mezolit

Na2Ca2Al6Si9O30 · 8H2O

mon.

– " –

   

skolecit

Ca[Al2Si3O10] · 3H2O

mon.

– " –

   

thomsonit

NaCa2[Al5Si5O20] · 6 H2O

ort.

– " –

   

laumontit

CaAl2Si4O12 · 4H2O

mon.

– " –

   

gismondin

Ca2Al4Si4O16 · 9H2O

mon.

– " –

   

phillipsit

(K,Na,Ca)1-2(Si,Al)8O16 · 6H2O

mon.

– " –

   

chabazit

CaAl2Si4O12 · 6H2O

trig.

– " –

   

erionit

(K2,Ca,Mg,Na2)2Al4Si14O36 · 15H2O

hex.

– " –

   

ferrierit

(Na,K)2Mg(Si,Al)18O36 · 9H2O

romb.

– " –

   

mordenit

(Ca,Na2,K2)Al2Si10O24 · 7H2O

romb.

– " –

   

heulandit

(Ca,Na2)Al2Si7O18 · 6H2O

mon.

– " –

   

klinoptilolit

(Na,K,Ca)2-3Al3(Al,Si)2Si13O36 · 12H2O

mon.

– " –

   

stilbit

NaCa4Al8Si28O72 · nH2O

mon.

     

helvín

Mn4Be3(SiO4)3S

kub.

     

skapolit

(Na,Ca)4[Al3Si9O24]Cl

tetrag.

     

petalit

LiAlSi4O10

mon.

     

polucit

Cs2(AlSi2O6)2 · H2O

kub.


10. třída: organické minerály (organoidy)

soli organických kyselin whewellit
uhlovodíky fichtelit
pryskyřice jantar